Κατ’ αρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Δήμο Κηφισιάς και τον Σύλλογο «Κηφισός» για την τιμητική πρόσκληση να συμμετάσχω σε μια ημερίδα που το θέμα της εστιάζεται σ' ένα θεσμό θεμέλιο για τη Δημοκρατία μας: την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Σήμερα, μάλιστα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποκτά διαρκώς αυξανόμενη σημασία. Διαδραματίζει ρόλους που ενισχύουν την ποιότητα της Δημοκρατίας, την κοινωνική συνοχή καθώς και τη συνολική ανάπτυξη της χώρας. Η σύγχρονη διακυβέρνηση, ειδικά στα κράτη μέλη της ΕΕ, χαρακτηρίζεται -μεταξύ άλλων- και από την τάση μεταφοράς αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση στην αυτοδιοίκηση. Αυτή η μεταφορά αρμοδιοτήτων από πάνω προς τα κάτω και από το κέντρο προς την Περιφέρεια, έχει ως σκοπό την καλύτερη αντιμετώπιση των καθημερινών τοπικών προβλημάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πολίτη. Ανταποκρίνεται, δε, στο καθολικό αίτημα για συμμετοχή. Σήμερα λοιπόν η Τοπική Αυτοδιοίκηση πέρνά σε μια άλλη εποχή. Δεν είναι πια η Τοπική Αυτοδιοίκηση των μικρών καθημερινών υποθέσεων. Έχει, πλέον, σημαντική δύναμη και σημαντικές αρμοδιότητες και από αυτήν εξαρτάται σε μεγάλο ποσοστό η πρόοδος της περιοχής αλλά και η ποιότητα ζωής των κατοίκων της. Είναι γνωστά σε όλους πιστεύω τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δήμοι στη χώρα μαςκαι δεν θα ήθελα να επεκταθώ σε αυτά. Επιγραμματικά θα αναφέρω ότι ένα μείζον ζήτημα που αφορούσε τη χρηματοδότηση και τη μεταφορά των θεσμοθετημένων πόρων ξεπεράστηκε με τις παρεμβάσεις της κυβέρνησης. Παραμένει όμως ως πρόβλημα η σωστή και διαφανής διαχείριση των οικονομικών των ΟΤΑ. Σε μια εποχή που η διαφάνεια αποτελεί καθολική απαίτηση δεν μπορεί να υπάρξει εξαίρεση για τους ΟΤΑ. Οι διαπιστώσεις του Συνηγόρου του Πολίτη στην ετήσια έκθεσή του για το 2006 είναι ανησυχητικές. Συγκεκριμένα διαπιστώνει ότι τα υψηλά πρωτεία σε υποθέσεις κακοδιοίκησης κατέχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση (20,66% από Δήμους, 8,98 από Νομαρχίες, 12,08 από Περιφέρειες). Φιλοδοξούμε όμως με το νέο Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων που ψηφίστηκε πέρυσι τέτοια εποχή και τέθηκε σε πλήρη ισχύ από 1/1/2007 να αλλάξουμε τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των Δήμων. Οι καινοτόμες διατάξεις που εισήχθησαν όπως: - η αναβάθμιση του ρόλου του Δημοτικού συμβουλίου, - η λαϊκή συμμετοχή στις τοπικές υποθέσεις - η διαβούλευση με τους κατοίκους και τους συλλογικούς και κοινωνικούς φορείς, είναι ικανές να συμβάλλουν στον περιορισμό αν όχι στην πλήρη εξάλειψη των φαινομένων εκείνων που καταγράφονται κάθε χρόνο στις εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης και Ελεγκτικού Συνεδρίου. Το κυριότερο όμως στοιχείο που αναδεικνύεται από τις παρεμβάσεις αυτές αλλά και από την ειδησεογραφία των τελευταίων ημερών είναι η συλλογική δράση. Οι κινητοποιήσεις, για την προστασία του Κηφισού, την ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες, την διαφύλαξη των κοινόχρηστων και ελεύθερων χώρων στο Λεκανοπέδιο όπως για παράδειγμα στο Ελληνικό, έχουν ως αφετηρία την ευαισθητοποίηση των τοπικών κοινωνιών. Αυτήν την ευαισθητοποίηση έχουμε χρέος και να την προφυλάξουμε και να την στηρίξουμε και να την ενθαρρύνουμε. Γιατί το στοίχημα που καλείται να κερδίσει σήμερα η Τοπική Αυτοδιοίκηση αφορά την μεγαλύτερη πρόκληση που έχουμε μπροστά μας: ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πως θα ενισχύσουμε αυτήν την συλλογική δράση και κινητοποίηση; Κατά την προσωπική μου γνώμη ξεκινώντας από την διοικητική διαίρεση της χώρας. Έγινε ήδη ένα βήμα με τη δημιουργία των καποδιστριακών δήμων. Βήμα κατά τη γνώμη μου θετικό. Χρειάζεται όμως να γίνει το δεύτερο βήμα γιατί η διοικητική διαίρεση της χώρας ακόμα πάσχει. Είναι υπερτροφική. Θεωρώ ότι η χώρα μας με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων κατοίκων είναι αδιανόητο να είναι διηρημένη σε 13 Περιφέρειες και 54 νομούς και περίπου 1000 Δήμους όταν για παράδειγμα η Γαλλία με εξαπλάσιο και πλέον πληθυσμό (65 εκατομμύρια) από τον δικό μας έχει μόλις 22 περιφέρειες και 100 νομούς. Γνωρίζω ότι μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να δυσαρεστήσει κάποιους γιατί οι συνενώσεις θα πρέπι να φορούν ακόμα και τους δήμους της Αττικής αλλά μόνο με αυτόν τον τρόπο θα αποκτήσουν ακόμα μεγαλύτερη φωνή οι τοπικές κοινωνίες. Ηδη το λεκανοπέδιο ειναι διαιρεμένο σε πολλούς δήμους, 5 εκλογικές περιφέρειες και 4 νομαρχίες και μια υπερνομαρχία. Υπάρχουν δρόμοι στην Αθήνα που ο μισός ανήκει σε ένα δήμο και ο άλλος μισός σε άλλον με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη ακόμα και η αποκομιδή σκουπιδιών. Επιπλέον οι δρόμοι του λεκανοπεδίου ανήκουν κατά σειρά στο ΥΠΕΧΩΔΕ - απαράδεκτο ένα υπουργείο να ασχολείται με την συντήρηση των δρόμων, την Περιφέρεια, τη Νομαρχία και τέλος τους Δήμους. Χρειάζεται λοιπόν να κοιτάξουμε μπροστά και να βάλουμε στην άκρη συναισθηματισμούς και μικροσυμφέροντα. Γιατί αυτές οι λογικές ήταν που επι σειρά ετών μας κράτησαν καθηλωμένους που μετέτρεψαν το ατομικό σε συμφέρον να είναι υπέρτερο του συλλογικού. Αυτή η νοοτροπία αντικατοπτρίζεται σήμερα πλήρως στο περιβάλλον που έχουμε δημιουργήσει στο Λεκανοπέδιο. Μόνο στην δεκαετία 1991 2000 στην Αττική - Κάηκαν 103 τετραγωνικά χιλιόμετρα, - Αναδασώθηκαν μόνο 20 τετραγωνικά χιλιόμετρα, - Μόνο στην Πεντέλη κάηκαν 31,7 τ.χιλ - Συνολικά στην Αττική αυξήθηκε η δομημένη επιφάνεια από 15,1% σε 18,1% - Οικοδομήθηκαν 58 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Επίσης το νέφος ζει και βασιλευει. Ο καπνός και το διοξείδιο του θείου έχουν μειωθεί λόγω της βελτίωσης της πιοότητας των καυσίμων. Έχουν εμφανιστεί όμως νέα αιωρούμενα μικροσωματίδια και το όζον που πλήττουν περιοχές όπως το Μαρούσι, η Λυκόβρυση και τους Θρακομακεδόνες. Αυτοί οι ρύποι ονομάζονται μάλιστα και "αριστοκράτες ρύποι". Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα στην Αττική όταν φτάσουν στην κρίσιμη ηλικία των 60 – 65 ετών λόγω των κλιματικών αλλαγών που θα έχουν συντελεστεί (άνοδος θερμοκρασίας έως 5 βαθμούς Κελσίου, μόλυνση υδροφόρου ορίζοντα, δραστική μείωση της χλωρίδας κ.ο.κ.) θα αντιμετωπίζουν πολύ περισσότερα κρούσματα αναπνευστικών παθήσεων και μεγαλύτερη εξάπλωση μολυσματικών ασθενειών. Ζητούμενο λοιπόν για τα επόμενα χρόνια είναι η συλλογική δράση που θα αναπτυχθεί να απαντά με συγκεκριμένα σχέδια σε αυτά τα ζητήματα. Αυτό θα γίνει βέβαια εάν και εφόσον όλοι αναλογιστούμε τις ευθύνες μας. Σήμερα οι Έλληνες δηλώνουν ευαισθητοποιημένοι για το περιβάλλον αλλά ταυτόχρονα αρνούνται να εγκαταλείψουν το Ι.Χ. Αναγνωρίζουν ότι υπάρχει πρόβλημα με την διαχείριση των απορριμμάτων αλλά επιδιώκουν τα δικά τους σκουπίδια να συγκεντρωθούν σε ένα διπλανό και όχι στο δικό τους Δήμο. Μιλούμε πολύ εύκολα για την ανάγκη ανάπτυξης οικολογικής συνείδησης αλλά σπάνια μπαίνουμε στον κόπο να οργανώσουμε διαμαρτυρίες για τους δεκάδες δήμους της Αττικής που δεν έχουν αναπτύξει ούτε αυτά τα αυτονόητα για την Ευρώπη και τον υπόλοιπο ανεπτυγμένο κόσμο προγράμματα ανακύκλωσης. Πραγματικά χάρηκα την προηγούμενη Δευτέρα όταν είδα τον Υπουργό Εσωτερικών και τον παριστάμενο Δήμαρχο Κηφισιάς και Πρόεδρο της ΕΣΔΚΝΑ να εγκαινιάζουν το εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης & Κομποστοποίησης Απορριμμάτων. Είναι μια παλιά και αμαρτωλή υπόθεση που μπορεί να σας την εξηγήσει. Η λειτουργία αυτούς του εργοστασίου είναι ένα πρώτο σημαντικό βήμα καθώς το ΕΜΑΚ θεωρείται μια μεγάλης κλίμακας βιώσιμη μονάδα επεξεργασίας των στερεών αποβλήτων, κυρίως γιατί δημιουργεί και εξασφαλίζει συγκεκριμένη ζήτηση των προϊόντων του στην εγχώρια αγορά, βάσει συγκεκριμένων προδιαγραφών του «πελάτη» δηλαδή της ελληνικής βιομηχανίας. Χρειάζονται όμως να γίνουν ακόμη πολλά Ειδικά η διαχείριση των απορριμμάτων συνιστά μείζον πρόβλημα καθώς υπολογίζεται ότι ημερησίως το Λεκανοπέδιο παράγει 6500 τόνους απορριμμάτων. Στην Ελλάδα η διαχείριση των στερεών αποβλήτων αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα περιβαλλοντικά ζητήματα, ιδιαίτερα για τα μεγάλα αστικά κέντρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το σχετικό θεσμικό πλαίσιο διαμορφώθηκε σχεδόν μόλις την τελευταία 20ετία κατά τρόπο αποσπασματικό και, συχνά, υπό την πίεση της προσαρμογής στις επιταγές του κοινοτικού δικαίου. Δυστυχώς, τα προηγούμενα χρόνια έλειψε η οποιαδήποτε υπευθυνότητα και βούληση για χάραξη μακροπρόθεσμης και ορθολογικής πολιτικής διαχείρισης αποβλήτων. Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν η Ελλάδα να καταδικαστεί δις από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων γιατί δεν ανταποκρίθηκε στις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει σχετικά με τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων (κατάλογος των επικίνδυνων αποβλήτων και επεξεργασία σχεδίου διαχείρισης), καθώς και επειδή δεν ανταποκρίθηκε στις υποχρεώσεις σχετικά με την προστασία των υπόγειων υδάτων, και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία 91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1991, σχετικά με την επεξεργασία των αστικών λυμάτων. Εξάλλου έχει κινηθεί και διαδικασία επί παραβάσει η οποία μεταξύ άλλων αναφέρεται στη μη τήρηση των υποχρεώσεων σχετικά με την οριστική διάθεση των επικινδύνων αποβλήτων, λόγω της ακαταλληλότητας των χρησιμοποιούμενων μεθόδων στην Ελλάδα». Όλοι γνωρίζουν πια ότι τα περιθώρια έχουν εξαντληθεί και η πραγματικότητα πιέζει για άμεσες και γενναίες λύσεις. Αυτό είναι αναγκαίο, όχι μόνο λόγω των δεσμεύσεων της Χώρας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά επειδή επιβάλλεται για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας, του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και της ποιότητας ζωής όλων μας. Γιατί, σε τελική ανάλυση, δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη και πολιτισμό, χωρίς να έχουμε βρει λύση στο πρόβλημα των απορριμμάτων.