"Μία άλλη προσέγγιση για την ανάπλαση της Αττικής"

Η συζήτηση που άνοιξε για τη δημιουργία του νέου σταθμού κρουαζιέρας στην Αττική, δείχνει την προχειρότητα με την οποία γίνεται ο χωροταξικός σχεδιασμός στη χώρα και ειδικά στην Αθήνα.

Σχέδια και παρεμβάσεις εκπονούνται συχνά, ωστόσο αντιμετωπίζουν αποσπασματικά, χωρίς μακροπρόθεσμη στρατηγική και κυρίως χωρίς όραμα, την Αττική του 21ου αιώνα.

Η πραγματικότητα μας διδάσκει ότι η Αττική έχει αλλάξει. Υπάρχει εσωτερική μετακίνηση κατοίκων στα ανατολικά του νομού και οι καινούργιες υποδομές (Αττική Οδός, Προαστιακός, «Ελ. Βενιζέλος») έχουν αλλάξει τον υπάρχοντα πληθυσμιακό χάρτη. Εξ αυτού του λόγου έχουν απαξιωθεί παλαιότερα επιχειρηματικά κέντρα, όπως ο Πειραιάς, που είδε μεγάλο μέρος των ναυτιλιακών εταιρειών να φεύγει προς τα βόρεια και νότια προάστια της Αθήνας. Τα συγκεκριμένα δεδομένα, καθώς και η οικονομική κρίση στην ακτοπλοΐα, θέτουν τον συνολικότερο επανασχεδιασμό των λιμανιών της Αττικής σε μία νέα βάση.

Η δική μου πρόταση είναι ότι πρέπει να αναβαθμιστεί το λιμάνι του Λαυρίου ως επίνειο για τις Κυκλάδες και το Βόρειο Αιγαίο. Με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί ο χρόνος ταξιδιού, γεγονός που συνεπάγεται πολλαπλά οφέλη: Πρώτον, τη μείωση του κόστους καυσίμου με τις ανάλογες θετικές επιπτώσεις που θα έχει για το κόστος εισιτηρίου για επιβάτες και εμπορεύματα. Δεύτερον, βρίσκεται πολύ κοντά στο αεροδρόμιο και άρα ευνοεί τις συνδυασμένες μεταφορές τουριστών. Τρίτον, τη μείωση των ωρών πλεύσης που θα επιφέρει τη δυνατότητα εκτέλεσης πολλαπλών δρομολογίων χωρίς την προσθήκη νέων πλοίων στον ακτοπλοϊκό στόλο που σήμερα φαντάζουν οικονομικά αδύνατες.

Τέλος, αναβαθμίζει την ευρύτερη περιοχή που πάσχει από αναπτυξιακή δυσπραγία. Μέχρι πρόσφατα, το Λαύριο ήταν η «πρωτεύουσα της ανεργίας». Στον συνολικό σχεδιασμό βέβαια πρέπει να περιλαμβάνεται μέριμνα για την επέκταση του Προαστιακού και του μετρό ώς το Λαύριο.

Παράλληλα, ο συγκεκριμένος σχεδιασμός αποσυμφορεί τη λεκάνη του λιμανιού του Πειραιά, δίνοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα να φιλοξενεί μεγαλύτερο αριθμό κρουαζιερόπλοιων. Στον Πειραιά θα παραμείνουν μόνο τα πλοία της Κρήτης και του Σαρωνικού, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολλά ελεύθερα κρηπιδώματα για τη στάθμευση κρουαζιερόπλοιων. Η αποδέσμευση αυτή μπορεί να δώσει σημαντική κυκλοφοριακή ανάσα. Επιπρόσθετα, μαζί με την παραχώρηση σε εταιρεία κρουαζιέρας χώρων του λιμανιού, μπορεί να προχωρήσει και η αναμόρφωση του παρακτίου μετώπου της πόλεως και να την καταστήσει και αυτόνομο προορισμό.

Αλλες ιδέες, όπως η δημιουργία πολυκέντρου δράσεων και δημιουργία πίστας αγώνων Formula 1 στην περιοχή της Δραπετσώνας, σε εκτάσεις των εκεί εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών υποδομών, θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από τις εταιρείες κρουαζιέρας.

Καταλήγοντας, θεωρώ ότι η απόφαση για τη δημιουργία ενός έργου «μαμούθ» στον Φαληρικό όρμο θα αλλοιώσει όλες τις σχεδιαζόμενες αναπλάσεις, όπως το νέο πάρκο, τα σχέδια του οποίου χρηματοδότησε το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», αλλά και την αρχιτεκτονική λειτουργία της Οπερας και Βιβλιοθήκης, που χρηματοδοτείται από το ίδιο ίδρυμα, σε σχέδια του Ρέντζο Πιάνο και τα οποία έχουν ως κεντρικό στοιχείο την απρόσκοπτη περιμετρική θέα.

Επίσης, θα επιβαρύνει με βαριές χρήσεις μία περιοχή που όταν αναπλαστεί, θα μπορεί να θυμίζει επιτέλους τη Βαρκελώνη, για την οποία όλοι συμφωνούν ότι ένωσε καταπληκτικά το παράλιο μέτωπο με την πόλη. Οι δυνατότητες στην Αττική δεν λείπουν, στρατηγικός σχεδιασμός χρειάζεται και βούληση για να πραγματοποιηθεί.

*Άρθρο στην εφημερίδα "Καθημερινή"στις 02/06/2013